Odśnieżanie chodników – kto, kiedy i za co odpowiada

POBIERZ pdf

Zima za oknami powoli przybiera na sile (i mrozie), opady śniegu coraz częściej dają się we znaki, a za tym jak co roku powstają dziesiątki pytań dotyczących odpowiedzialności za utrzymanie chodników w należytym stanie. Dobrze jest wiedzieć, za co odpowiada wspólnota lub spółdzielnia mieszkaniowa, kiedy i kogo można pociągnąć do odpowiedzialności za niewywiązywanie się z „zimowych” obowiązków i z jakimi konsekwencjami mogą wiązać się zaniedbania w tym zakresie.

Obowiązujące przepisy nakładają na właścicieli nieruchomości obowiązek zapewnienia utrzymania czystości i porządku przez uprzątnięcie śniegu i lodu z chodników położonych wzdłuż nieruchomości. Za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości. Co ważne, obowiązek ten obejmuje nie tylko odgarnianie śniegu, ale również „zwalczanie śliskości zimowej”, czyli usuwanie oblodzenia lub zapobieganie śliskości chodnika poprzez posypywanie jego nawierzchni piaskiem lub solą chemiczną.

Z praktyki wiadomo, że przy wyjątkowo obfitych opadach śniegu może powstać problem związany z tym, gdzie należy odrzucać śnieg w trakcie odśnieżania. Dobrze wiedzieć, że w prawie nie istnieje obowiązek odśnieżania śniegu na teren swojej posesji. Ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w art. 3 ust. 2 pkt 11 nakłada na gminy obowiązek zbierania i pozbywania się śniegu i lodu uprzątniętych z chodników przez właścicieli nieruchomości. Jeżeli jednak nieruchomość przylega do drogi publicznej, obowiązek pozbycia się śniegu i lodu spoczywa na zarządzie drogi. Warto pamiętać, że właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych. To pracownicy zarządu dróg mają obowiązek zarówno odśnieżyć jak i pozbyć się śniegu z tego terenu.

Kto odpowiada za niewykonanie obowiązku odśnieżenia chodnika

Choć ustawa posługuje się pojęciem „właściciel” nieruchomości, to jednak oddanie nieruchomości do używania osobie trzeciej np. w drodze umowy najmu lub dzierżawy (np. pod sklep, restaurację lub punkt usługowy) powoduje co do zasady przeniesienie obowiązków związanych z odśnieżaniem chodników na tę osobę. Przepisy stanowią, że najemca powinien przez czas trwania najmu używać rzeczy najętej w sposób w umowie określony, a gdy umowa nie określa sposobu używania – w sposób odpowiadający właściwościom i przeznaczeniu rzeczy. Z kolei dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki. Dobrą praktyką jest jednak regulowanie tej kwestii w samej umowie. Dlatego jeżeli na właścicielu nieruchomości, która ma być przedmiotem umowy najmu lub dzierżawy, spoczywa obowiązek odśnieżania chodników, strony powinny wyraźnie określić, która z nich podejmie się realizacji tego obowiązku.

Należy również pamiętać, że za utrzymanie w należytym stanie chodników położonych na terenie osiedla mieszkaniowego odpowiada zarządca danego terenu. Jeżeli obowiązki związane z odśnieżaniem zostały zlecone specjalistycznej firmie, wtedy podmiot trudniący się fachowo tymi czynnościami odpowiada za niewykonanie tych obowiązków i ewentualne konsekwencje z tego wynikające. Jeżeli jednak zarządca terenu we własnym zakresie zatrudnił pracownika lub pracowników do odśnieżania chodników, za ewentualne uchybienia w tym zakresie odpowiedzialność będzie ponosił podmiot, na którego rachunek pracownicy zostali zatrudnieni (wspólnota lub spółdzielnia mieszkaniowa).

Niezależnie od powyższego, pracodawca będzie uprawniony do dochodzenia naprawienia szkody od pracownika, jeżeli szkoda jest wynikiem zawinionego przez niego niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych. Pracownik nie poniesie jednak odpowiedzialności za powstałą szkodę w zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania albo zwiększenia. Co więcej, wysokość odpowiedzialności majątkowej pracownika wobec pracodawcy jest ograniczona do kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody. Reguła ta nie znajdzie zastosowania, jeżeli pracownik umyślnie wyrządził szkodę – wówczas obowiązany jest do jej naprawienia w pełnej wysokości.

W przypadku większych obiektów (takich jak supermarkety czy biurowce) są one zwykle zarządzane przez profesjonalne podmioty, które ponoszą odpowiedzialność za utrzymanie porządku na chodnikach wokół obiektów. O ile czynności odśnieżania taki podmiot nie powierzył zewnętrznej firmie, to on będzie odpowiedzialny za ewentualną szkodę powstałą w wyniku zaniedbań.

Co grozi za nieodśnieżanie chodników

Nadzór nad realizacją obowiązków związanych z odśnieżaniem chodników sprawuje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. W przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków przez osoby odpowiedzialne, organ wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Wykonywanie takiej decyzji podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W praktyce oznacza to, że na opornego właściciela może zostać nałożona kara grzywny w wysokości do kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej nawet do kwoty 50 000 zł.

Ponadto, zaniedbania w zakresie obowiązku odśnieżania chodników mogą być kwalifikowane jako wykroczenie z art. 117 Kodeksu wykroczeń zagrożone karą grzywny do 1 500 zł oraz karą nagany.

Jeszcze bardziej dotkliwe mogą jednak okazać się sankcje wynikające z prawa cywilnego, które mogą się zaktualizować w przypadku, jeżeli w związku z zaniechaniami osoby odpowiedzialnej za utrzymanie chodników w należytym stanie osoba trzecia dozna obrażeń. Oczywiście najczęstszymi sytuacjami tego rodzaju są upadki na oblodzonym chodniku. Wiadomo, że nie każdy upadek wiąże się z dotkliwymi dla poszkodowanego konsekwencjami. Niemniej nierzadko zdarza się również, że w wyniku upadku na oblodzonym chodniku dochodzi np. do złamania kości ogonowej, nogi lub ręki, co może skutkować długotrwałą rehabilitacją, wysokimi kosztami leczenia i innymi niedogodnościami z tym związanymi (np. zwolnienie z pracy, szkoły itp.).

W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje:

  1. wszelkie wynikłe z tego powodu koszty;
  1. pokrycie z góry sumy potrzebnej na koszty leczenia;
  1. jeżeli poszkodowany stał się inwalidą – sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu;
  1. jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty;
  1. jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa.

Nietrudno dostrzec, że konsekwencje zaniedbań w zakresie utrzymywania chodników w należytym stanie mogą być dotkliwe zarówno dla poszkodowanych upadkiem, jak i osób, które przyczyniły się do jego powstania.

Warto pamiętać:

  1. Właściciele nieruchomości mają obowiązek odśnieżania chodników przylegających do ich nieruchomości;
  1. przez odśnieżanie należy rozumieć usuwanie śniegu oraz zapobieganie śliskości nawierzchni;
  1. śnieg usunięty z chodnika przylegającego do danej nieruchomości powinien zostać usunięty przez gminne służby porządkowe;
  1. właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia chodnika, na którym jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych;
  1. oddanie nieruchomości do używania osobie trzeciej np. w drodze umowy najmu lub dzierżawy powoduje co do zasady przeniesienie obowiązków związanych z odśnieżaniem chodników na tę osobę, choć najlepiej uregulować tę kwestię w umowie oddającej nieruchomość do używania;
  1. jeżeli obowiązki związane z odśnieżaniem zostały powierzone do wykonania specjalistycznej firmie, wówczas odpowiada ona za niewykonanie tych obowiązków oraz obciążają ją ewentualne konsekwencje z tego wynikające;
  1. powierzenie obowiązku odśnieżania pracownikowi zarządcy nie zwalnia zarządcy z odpowiedzialności za szkodę będącą efektem nienależytego wykonania tego obowiązku;
  1. pracodawca może dochodzić od pracownika naprawienia szkody wyrządzonej z powodu nienależytego wykonania obowiązków w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia;
  1. niewykonanie obowiązku utrzymania chodników w należytym stanie może skutkować:
  • wydaniem decyzji nakazującej wykonanie obowiązku pod rygorem grzywny;
  • ukaraniem karą grzywny lub nagany za wykroczenie;
  • odpowiedzialnością cywilną za powstałą szkodę.

POBIERZ pdf

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

kontakt